Coğrafi Bilgi Sistemleri – CBS
Geographical Information System – GIS
‘CBS ile ilgili literatür tarama veya konu ile alakalı akademik çalışma yapan kimseler ‘gis, gis maps, cbs haritaları, coğrafi bilgi sistemleri, geographical information systems’ gibi kelimeler kullanarak geniş çaplı bilgiye ulaşabilirler.’
İçerikte Neler Var ?
CBS - Coğrafi Bilgi Sistemleri Nedir ?
Coğrafi Bilgi Sistemleri, 5N1K temel sorularından Nerede’yi merkeze alıp; Nerede, Ne/Kim var, durumu Nasıl, Niçin bu durumda gibi soruları coğrafi ve sözel verilerin birlikte tutulmasını ile cevaplamamızı sağlayan bir sistemdir. Bu bilgileri kullanması gereken kişi ve kurumların donanım ve yazılımı içeren bir sistem içerisinden kullanımına sunup, akıllı haritalar üzerinde sonsuz veri bilgilerini bağlantılı şekilde gösterebilen, güncellenmesi sağlayan, analiz eden, raporlayan, işleri kolaylaştıran bir sistem olarak adlandırılabilir.
En basit haliyle, artık günlük hayatımızın vazgeçilmezi olan, Neredeyim veya Konumumu paylaş gibi uygulamaların ön veya arka planında bu verilerin tutulduğu bir CBS sistemi vardır.
Veriler,
- Uydudan / havadan çekilmiş görüntü (resim formatı),
- Yol (çizgi formatı),
- Parsel (alan formatı),
- Direk (nokta formatı),
- Vektör ve arazi modeli (grid formatı) şeklinde olabilir.
Temelde, herkes bir yerde yaşıyor, her olay bir yerde gerçekleşiyor, tüm envanterlerin bir konumu var olduğu için, artık yeryüzü şekillerinden başlayıp tüm bilgileri haritada detay ve ilişkileri ile birlikte gösterilebilir hale gelmiştir. Özetle CBS Nedir ? sorusuna ise şu cevabı vermek mümkündür,
Coğrafi Bilgi Sistemleri, Grafik, Tablo ve Metin şeklinde raporlamaların sağlayamadığı coğrafi yakınlık/uzaklık/ilişki/benzerlik ve farklılıkların gösterilmesini sağlayan daha güncel bir teknoloji ürünüdür.
CBS Teknolojisinin Klasik Yöntemlerden Farkı
CBS KATMANLARI
CBS’yi resim ya da çizim olmaktan çıkaran şey, içinde barındırdığı bilgi ve ilişkilere göre canlı olarak farklı şekil ve renklerde, dinamik olarak sonuç üretip, kullanıcıların ve karar vericilerin iş yapmasını ve karar almasını kolaylaştırmasıdır.
Örneğin hiç bir grafik/rapor, yapılan anketlerin sonuçlarını harita üzerinde coğrafi alanın Sahil kesimlerinde A, merkezin kuzeyinde B, Güney Batıda C parametresinin yoğunlaştığını söylemenizi tek başına sağlayamaz. Bunu ancak verilerin haritaya işlenip görsel bilgiye dönüştürülerek, dinamik ve akıllı bir harita ile yani CBS teknolojisi ile yapmak mümkündür.
Coğrafi Bilgi Sistemleri-CBS Kullanım Alanları
Coğrafi Bilgi Sistemleri, Temel bilimlerden, beşeri bilimlere, mühendislikten finans ve yönetim bilimlerine kadar tüm alanlarda kullanılabilen bir teknolojidir.
- Bir Coğrafyacı, coğrafi ve demografik bilgileri hazırlayabilir, Bir Biyolog bir gölden aldığı numunelerle gölün kirlilik dağılımın görebilir, Harita Mühendisi Arazi modeli oluşturup, İnşaat Mühendisi havza planlaması ve sulama kanallarını, oluşturabilir. Orman mühendisi amenajman ve meşcere haritası hazırlayabilir, Ziraat mühendisi toprak derinlik ve sınıflandırması, Uçak Kaptanı uçuşa yasak alanlara göre uçuş rotasını, Deniz Kaptanı ise gemi rotasını, derinlik bilgisine göre otomatik planlayabilir. Askeri intikal planları daha kolay hazırlanabilir.
- Amacına uygun yapılandırılan bir CBS sistemi ile, bir şehir plancısı, planlanan bölgenin %kaçının yeşil alan, % kaçının mesken vb olduğunu yaptığı her değişiklikle birlikte dinamik olarak görebilir, Bu plan üstünde ilgili ve yetkili kişiler, trafo ve kabloların yerlerini planlayabilir, içme suyu, kanalizasyon şebekelerinin planlaması yapabilir, Telefon hatlarının, Doğalgaz borularının kapasitelerinin ne olacağı nüfus yoğunluğu vb bilgilerle kolayca hesaplayabilir. Mevcut verilerin işletilmesi, arızaların giderilmesi gibi işlemlerde yine CBS sistemleri ile düzenli bir şekilde yapılabilir.
- Herhangi bir yerde arıza olduğunda hangi su/doğalgaz vanaların kapatılması gerektiği, veya bir hat üzerinde bakım yapılacağında nerelerin servis dışı kalacağı kolayca bulunabilir, sadece o bölgede yaşayanlara mesaj gönderilebilir. Telefona arayıp bilgi almak isteyen kişilere ise otomatik olarak arızanın durumu ve ne zamana biteceği bilgisi kolayca iletilebilir.
- Bir banka nereye şube açması gerektiğini, bir market veya lokantanın nerede açılabileceği bilgileri nüfus, demografik ve ticari bilgiler, erişim alanları kullanılarak kolayca hesaplanabilir.
- Sigorta yapılan yerlerin potansiyel riskleri, ve bir afet olduğunda afet alanı içinde kalan poliçeler hızlıca bulunup listelenebilir.
- Şehrin ulaşım planlamasının yapılabileceği gibi, A dan B’ye hangi toplu taşıma araları ile gidebilirim ve otobüs durağa ne zaman gelir, gibi günlük hayatımızı ilgilendiren çalışmalar CBS ile yapılabilir.
- Belediyelerin çöp toplama güzergahlarını iyileştirilmesi ve kontrol edilmesi, Asfaltlanan yolların ne zaman, hangi firma tarafından asfaltlandığı, problem olduğunda garanti kapsamında kime çalışmayı yaptıracağı bulunabilir.
- İftaiye, Polis, Ambulans gibi acil durumlarda olay yerine hızlı intikal, suçluların kaçabilecekleri yolların tespiti; suçların tiplerine göre yoğunlaştığı noktaların tespiti yine CBS sistemi ile kolayca yapılabilir.
Görüldüğü gibi her bir meslek grubu için bu örnekleri çoğaltmak mümkündür.
ŞBP ve CBS
Coğrafi Bilgi Sistemleri son yıllarda birçok alanda olduğu gibi Şehir ve Bölge Planlama alanında da karşılaşılan problemlerin çözümünde kullanılan bir teknolojidir. Bu çalışmanın amacı, bu teknolojilerin sunulduğu imkanlardan yararlanarak, Şehir ve Bölge Planlama mesleğinde kullanılarak çeşitli mekan ve yüzey bilgilerini elde etmektir.
Planlama süreci; çok kapsamlı, çok girdili ve daha da önemlisi bir kentin geleceğinin ortaya konulduğu uzun soluklu bir süreçtir. Bir dönem içerisinde çalışırken kente ilişkin veri toplama, analiz ve sentez oluşturma, alternatif üretme, plan hazırlama ve üretilen ürünleri sunma, çok tempolu bir şekilde çalışma zorunluluğunu getirmektedir. Farklı kurumlardan, farklı şekilde üretilen verileri toplama ve sentezlemenin güçlülüğü ve bu verilerin fiziki planlamada kullanılan temel altlık olan “halihazır” haritalar üzerine aktarılması gereği düşünüldüğünde teknoloji kullanımının bu süreçteki zorlukları hafifleteceği kesindir.
Şehir Plancılarının CBS ile Yapabileceği Bazı Çalışmalar
- Sosyo-Ekonomik Şehir Haritaları oluşturma,
- İmar, Çevre Düzeni Planı çalışmalarında harita üretimi,
- Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planı haritaları oluşturma,
- Yeni bir şehir kurmak için uygun yer analizleri,
- Şehirlerin büyüme yönü analizi.
Coğrafi Bilgi Sistemleri ile alakalı örnek, yorum, görüşlerinizi yorum kısmında belirtebilir ve bilgi paylaşımına ortak olabilirsiniz.
Merhaba hocam ben bilisim ve cografya alanlarina cok ilgili biriyim ve CBS de ilgimi cekti acikogretimde ikinci universite olarak okumami tavsiye eder misin is alani konusunda onu acik mi kamu kurumlarina calismak istedigimde de ayni durum gecerli mi . Bilgilendirirseniz cok mutlu olurum cunku sevecegim bir alanda calismayi cook cok istiyorum iktisat mezunuyum ve alanimi sevmiyorum bu sebeple ikinci universite okumaya karar verdim ve bu sefer severek isteyerek okuyacagim ve calisagim bir alan istiyorum aslinda cografya bolumunu okumak istiyordum ki bu CBS bolumu dikkatimi cekti ve biraz arastirdim sizin yaziniza denk geldim bu sebeple dusuncenizi merak etmekteyim simdiden tesekkurler.
Tavsiye etmem.Ne yazık ki bu işin kaymağını harita mühendisleri ve harita kadastrocular yiyor.Coğrafyacılar ve cbs teknikerleri geri planda bu alanda yetkileri az.Kamu da atması olmayan bölümlerden.Sadece özel sektörde iş var ve işler kısıtlı referans gerektiyor. Maaş olarak da 1500-2500 aralığında.Ben coğrafya bölümünden yeni mezun oldum.Dışardan güzel görünüyor ama içi hiçte öyle değil.Çok pişmanım coğrafya okuduğum için iş imkanları her geçen gün azalıyor.25-30 üniverstede coğrafya bölümü var atama sadece 200 kişi kamuda başka hiçbir alana giremiyoruz öğretmenlik dışında o da gördüğünüz gibi 20 de 1 atanma şansınız.Özel de de sadece cbs alanında iş var ondada ünvan sıkıntısı var.Coğrafya teknik bir bölüm olarak görülmediği için coğrafyacı diye bir meslek yok.Lütfen hiç bulaşmayın coğrafya ve diğer türevlerine.Hobi olarak kitaplarını okuyun sadece.Tavsiyem alanınızda ilerleyin iibf bölümleride ne kadar sıkıntılı olsa da fen-edebiyat bölümlerine göre daha fazla imkanları.Dışarda daha fazla saygı görürsünüz coğrafyaya göre.
Çok teşekkür ederim iyi bir açıklama olmus
Merhaba hpcam yazınız güzel ama malesef aradığım soruların cevabını bulamadım “1 Cbs’nin coğrafyacılar açısından önemi nedir? 2 coğrafyacıların (üğrencilerin) cbs’yi öğrenmedeki amacı nedir?” Yardımcı olabilirseniz çok sevinirim.
Kesinlikle katılıyorum ben şuan ege üniversitesinde coğrafya okuyorum ama o kadar boş bir bolum ki sonunda boşta kalacaginizini bilerek okuyorsunuz tekrar sınava girip bolum değiştirmeyi düşünüyorum çünkü atama yok yılda bir kez ondada 200 en fazla atama sayisi boş yere bölüme gelerek geleceğinizi çöpe atmayın derim
CBS nin önemi nedir?
Coğrafi Bilgi Sistemleri’nin önemini anlamak için bilgi toplumunu ve günümüzü iyi anlamak gerekir. Geçmişte acaba yol trafik yoğunluğu nasıl diye sadece düşünürdük. Artık mekansal veriler ile tüm yolların neresinde ne kadar trafik yoğunluğu var hangi noktalarda çalışma ve kaza var ? gibi sorulara cevap alabiliyoruz. Ayrıca firmalar nerede hangi ürün ne oranda satılmış ? bununla birlikte nerede hangi kampanya yapılabilir gibi sorulara cevap bulmaktadırlar.
Önemli olan CBS’nin prensibini kavrayabilmek bu saydıklarımız sadece bir kaç strateji..
kişi veya nesnelerin mekanda bıraktığı verileri okuyarak mekansal bilgiye çeviriyor bu bilgiyle stratejiler geliştiriyoruz.
tabi coğrafi bilgi sistemleri derya.. Onu anlamak için çok fazla araştırma yapmak gerekir.
Merhabalar ben şehir ve bölge planlama okuyorum açıktan cbs okumak istiyorum tavsiye eder misiniz . Ve ben bölümüm de yükselmek istiyorum mesela imar müdür vs ne yapmam gerek bunun için
hem kademenizde yükselmek istiyor hem de cbs ile ilgileniyorsanız size cbs ile alakalı bir yüksek lisans yapmanızı öneririm 🙂
nasıl olacak o iş
Ben şehir ve bölge planlama öğrencisiyim ve faydası olabileceğini düşünerek açıköğretimden cbs okuyorum. sizce yanlış bir karar mı? Bana herhangi bir katkısı olmaz mı? Kendimi bölümümle alakalı geliştirmek adına bir tavsiyeniz var mı? Teşekkürler
Katkısı tabi ki olur Ayşegül Hanım. Ancak kariyer bağlamında bir gelişim istiyorsanız CBS ile alakalı bir yüksek lisans yapmanızı öneririm. böylelikle hem akademik anlamda bir gelişme kat edecek hem de cbs alanında uzmanlaşabileceksiniz.
Gösterdiğiniz ilgi için teşekkür ederim.
risk yönetiminde cbs uygulamaları nelerdir
Bende coğrafya okuyorum 2 senem bitti bu okuduklarımdan sonra cbsden de umidim kesildi zaten İngilizce ve bilgisayar bilmeden ki bilsen dahi iş olanağı zor 1 sene daha hazırlanıp ilahiyatami gecsem acaba
Ben harita mühendisiyim. Açıktan CBS okumayı düşünüyorum sizce doğru bir seçim mi?
cbs yi yüksek lisans olarak okumak sizi daha ileri taşıyacaktır.
Ben peyzaj mimarlığı mezunuyum. Cbs derslerinide aldım. İlgimi çeken bir bölüm uzaktan eğitimle tezsiz yüksek lisans yapmayı düşünüyorum.Önerirmisiniz
peyzaj mimarlığına ne ölçüde cbs disiplini eklenir tam olarak bilememekteyiz ancak gelecekte daha ileri vadede akademik birikim düşünüyorsanız tezli yüksek lisans yapmanızı öneririz
Orman mühendisliği 2. Sinif ogrencisiyim ikinci universite olarak cbs okumayi düşünüyorum. Önerir misiniz?
Cbs bölümüne yerlesrim okumami tavsiye edermisiniz yoksa okusakta issiz kalabilecigimiz bi bolummu tavsiye edermisiniz
Bu sene sinava girdim ve csb ye yerlestim okumamı tavsiye edermisiniz
Ben İslami İlimler okuyorum ama 2. Üniversite olarak sevdiğim bir bölüm okumak istiyorum. Sizce İ. İlimlerle beraber okumam zor olur mu? Ve uygulamalı ders ve ya ödevleri var mı ? Sınavlar çok zorlar mı?
Merhabalar Arkadaşlar,
Ben Coğrafya Bölümü 2. sınıf öğrencisiyim. Bu konuda yorumları okudum ve çok olumsuz düşünülüyor. Bence durum böyle değil her bölümün önü kapalı zaten, elle tutulur okunacak bir bölüm yok bu açıdan bakılacak olursa önemli olan hangi alan da olursak olalım kendimizi geliştirip iyi yerlere getirmektir. Bu kadar karamsar bakılmamasını CBS yi ve ARGCIS programını bir mühendis kadar iyi halledebileceğimizi düşünüyorum. Sonuçta onun temel bilgilerini ve yer bilimini daha iyi alan bizleriz.
merhaba ben harita mühendisliği 4.sınıf öğrencisiyim. Sizce Cbsyle ilgili nasıl bir tez konusu alabilirm?
Merhaba! Hocam size 2 sorum olacak 1-) caba hakkında bilgisi olmayan birine cbs nasıl anlatılır 2-) bir bölgenin haritasını çıkarmak için ne yapmamız lazım nelerden yararlanmamız lazım kısa ve öz Bilgi verirmisiniz
Merhaba hocam. Ben Azerbaycanda coğrafya oğrencisiyim. Gelecek yıl Türkiyede CBS alnında yüksek lisans yapmak istiyorum. Tavsiye ediyor musunuz? ya farklı bir coğrafya alanında mı yüksek lisans yapmalıyım? Azerbaycan CBS alanında yüksek lisans eğitimi yok.
coğrafi bilgi sisteminin uygulanabilirliği ve uygulanan alanlar
Grafik veri nedir örneklerle açıklar mısınız
Grafik olmayan ( öz nitelik veriler nedir örnek vererek açıklar mısınız
CBS de enerji nakil hatları , doğal gaz boru hatları yol, kanalizasyon gibi coğrafi detayların gösteriminde hangi tür veri bileşeni kullanılır
CBS de ağaç tepe noktası elektrik direği yerleşim merkezleri gibi coğrafi detayların gösteriminde hangi tür veri bileşenleri kurulur
CBS de toplanan veriler bilgisayar ortamına aktarılırken hangi tür veri modelleri kullanılır kısa kısa örneklerle açıklayınız cevap verirseniz sevinirim şimdiden teşekkürler.
Merhabalar Hocam;
Ben Milli Eğitim Müdürlüğünde çalışan bir memurum. Lisans mezunuyum. Bu bölüm ilgimi çekiyor ama bana ne gibi bir faydası dokunur bilemiyorum. İnşaat Emlak bölümümüz var kurumlarımızda.
kesinlikle katılıyorum dostum hiçbir bölün önü açık değil şuan ama görülüyor ki coğrafyanın hiç açılmayacak 3 sınıf coğrafya öğrencisiyim keşke hiç yazmasaydım cbs falan hikaye bizzat derslerini görüyorum
merhaba hocam CBS ile afet bilgi sistemi konusunda hangi çalışmalar yapılabilir?
merhaba,
işgücü piyasasında analizlerinde CBS nasıl kullanılır ?
Coğrafi bilgi sistemleri alanında harita mühendisleri daha ön plandadır..gerek aldığı dersler gereksede iş hayatında bunu görürsünüz..Bu yüzden şehir plancılara bu alanı çok tavsiye etmiyorum…